EDHE MURET KANË VESHË është platforma e rrëfimeve të mbledhura nga AIDSSH. Me historitë e mbledhura me kujdes dhe përgjegjësi, përmes zërave të padëgjuar, AIDSSH i jep një shans më shumë mbështetjes së kërkimit shkencor dhe edukimit qytetar, krahas qasjes së papenguar në dokumentet e Sigurimit të Shtetit në diktaturë.

Metodologjia e EDHE MURET KANË VESHË u zhvillua në kuadër të projektit “Përkujtojmë për të Shëruar dhe Parandaluar”, i zbatuar nga AIDSSH, me mbështetjen e UNDP Shqipëri dhe Qeverisë së Italisë. Formati i pyetjeve u zhvillua me këshillën e studiuesve nga Instituti i Historisë dhe AIDSSH. Transkriptimi u bë në zyrat e AIDSSH, ku dhe ruhen rrëfimet e regjistruara me zë dhe figurë. Në dukje e thjeshtë, kjo është punë shumë voluminoze dhe e kujdesshme, dhe AIDSSH falënderon të gjithë kontribuesit, por sidomos të mbijetuarit që, ndonëse në pjesën më të madhe kanë moshë të thyer, na i besuan me durim kujtimet e tyre të dhimbshme.

Këto dëshmi do të administrohen me kujdes dhe do t’i vihen në dispozicion çdo studiuesi, në çdo kohë, sipas rregullave të arkivave në Republikën e Shqipërisë dhe vullnetit të qytetarëve që na kanë besuar rrëfimet, përmes marrëveshjes që kanë nënshkruar me intervistuesin. AIDSSH merr përsipër të administrojë dhe ruajë këto regjistrime, me standardin e një arkivi të vyer historik.

Historitë e rrëfyera në këtë platformë hapin faqe të historive personale që premtojnë dhimbje, lot e vuajtje. Por dialogu shoqëror që synojmë të edukojmë e zhvillojmë për të shkuarën mund të realizohet vetëm nëpërmjet kësaj hapjeje e dokumentimi. Sepse është përballja me të vërtetën ajo që e çon shoqërinë drejt shërimit dhe rivendos ekuilibra. Kjo përballje nënkupton edhe zbardhjen e fateve të të pafajshmëve dhe nderimin i sakrificës së atyre që ia dolën me dinjitet njerëzor, duke njohur përjetimet e tyre, përmes zërave të tyre. Ky është hapi i rëndësishëm që hedhim sot.

Kujtesa historike është në themel të identitetit dhe trashëgimisë së individëve e bashkësive. Ajo luan rol në ndërtimin e raporteve mes grupeve të ndryshme të shoqërisë. Mungesa e saj mund të jetë edhe burim i tensioneve apo konflikteve. Iniciativa të tilla të përkujtimit, dokumentimit historik e më gjerë, të gjitha bashkë luajnë rol në krijimin dhe zhvillimin e një pikëpamjeje historike të individëve e grupeve të caktuara dhe janë mjete komunikimi të diskutimit lokal apo kombëtar a më gjerë.

“Tregimi im, është detyrim moral për prindërit e mi, për veten time, për ju o bij, për bashkëvuajtësit e mi dhe për shoqërinë,” shprehej një nga të mbijetuarit që dëshmoi kalvarin e vet gjatë diktaturës. Pikërisht ky është motivi që na shtyn përpara në punën tonë.

Gentiana Sula është kryetare e Autoritetit për Informimin mbi Dokumentet e ish-Sigurimit të Shtetit dhe nismëtare e projektit të dëshmive gojore dhe krijimit të arkivit e platformës përkatëse pranë AIDSSH.

Autoriteti për Informimin mbi Dokumentet e ish-Sigurimit të Shtetit është person juridik publik, i pavarur, përgjegjës për zbatimin e ligjit nr. 45/2015, lidhur me mbledhjen, administrimin, përpunimin, përdorimin e dokumenteve të ish-Sigurimit të Shtetit dhe informimin në lidhje me to. Për të rrëfyer historinë tuaj, e cila do të jetë pjesë e arkivit të dëshmive gojore të AIDSSH, ju lutem klikoni këtu:

http://autoritetidosjeve.gov.al/aplikime/akses-per-qytetaret/

Autoriteti i Informimit mbi Dokumentet e Ish-Sigurimit të Shtetit bashkëpunon me institucionet: Arkivi i Ministrisë së Mbrojtjes, Arkivi i Ministrisë së Punëve të Brendshme, Arkivi i Shërbimit Informativ Shtetëror, Drejtoria e Përgjithshme e Arkivave, Drejtoria e Sigurimit të Informacionit të Klasifikuar, Fakulteti i Historisë dhe i Filologjisë, Komisioneri për të Drejtën e Informimit dhe Mbrojtjen e të Dhënave Personale, Ministria e Kulturës, muzeumet, Qendra e Studimeve Albanologjike, Shërbimi Informativ Shtetëror dhe me organizma ndërkombëtarë, si: Ambasada Gjermane, Ambasada Amerikane, Ambasada Zvicerane, Ambasada Çeke, Ambasada Bullgare, Delegacioni Europian, Këshilli i Evropë s, PNUD Shqipëri, OSBE, Fondacioni Conrad Adenauer, Fondacioni Friedrich Ebert, Stasi Files Authority. Homologë të tij janë Autoriteti Bullgar, Autoriteti Gjerman dhe Autoriteti Polak.

Fushata EDHE MURET KANË VESHË e zhvilluar përgjatë 2018-s kulmoi me instalacionin artistik të Alketa Xhafa Mripës më 8 maj, në gjashtë qytete të Shqipërisë dhe vijon me përmbledhjen të historive personale të të mbijetuarve të krimeve të diktaturës ose të familjeve të tyre, që pasqyrohen të detajuara në këtë faqe nga gazetare Shqiptare- Amerikane Kristale Ivezaj Rama.

Për të rrëfyer historinë tuaj, e cila do të jetë pjesë e arkivit të dëshmive gojore të AIDSSH, ju lutem klikoni: http://autoritetidosjeve.gov.al/kontakte/

 

GENTIANA SULA

Gentiana Sula është kryetare e Autoritetit për Informimin mbi Dokumentet e ish-Sigurimit të Shtetit, i krijuar së fundmi. Edhe për faktin që vjen nga një familje e përndjekur nga regjimi komunist, (gjyshi i saj është ende ne listën e personave të humbur), lidershipi i saj ka luajtur rol kyç në përparimin e misionit të Shqipërisë për të pranuar të shkuarën e vet komuniste.

Sula ka meritën e përmirësimit të sistemit të dëmshpërblimeve të ish-të përndjekurve politikë dhe familjeve të tyre, duke u lehtësuar rrugëtimin e jetës atyre që humbën shumë gjatë regjimit komunist dhe tashmë janë në proces rehabilitimi; po ashtu, ka qenë në drejtim të fushatës për hapjen e dosjeve të ish-Sigurimit të Shtetit gjatë diktaturës. Ligji për dosjet u miratua në vitin 2015. Zonja Sula ka drejtuar punën për hartimin për herë të parë nga qeveria shqiptare të një plani kombëtar për kërkimin dhe identifikimin e të zhdukurve nga diktatura, që përfshin partneritetin strategjik me ICMP-në, ratifikuar së fundmi në Kuvend.

Prej vitit 2013 deri në vitin 2016, ka qenë pjesë e qeverisë, si zv.ministre e Mirëqenies Sociale dhe Rinisë. Fokusi kryesor i punës së saj ishte papunësia dhe politikat e programet e arsimit profesional.

15 vjet eksperiencë në zhvillimin ndërkombëtar dhe e specializuar në zhvillimin e politikave të arsimit, mbrojtjen e fëmijëve dhe çështjet gjinore. Ka punuar në Bankën Botërore dhe UNICEF.

Shtetet ku ka punuar deri më tani: Shqipëri, Kosovë, Gjeorgji, Maqedoni, Uzbekistan, Jemen.

E martuar, nënë e tre fëmijëve.

Kristale Ivezaj Rama është themeluesja/Drejtoresha e Balkan Artists` Guild (BAG), një platformë nomandike e artit kontemporar në Londër. E themeluar në vitin 2013 është resursi i parë i cili promovon dhe mbështetë artistët nga i gjithë regjioni I Ballkanit, me organizim prej tre deri në katër evente të artit në vit. Kristalja punon në bashkëpunim mr artistët, arkitektët, kuratorët dhe organizatat internacionale për të mundësuar që njerëzit të kenë mendime-provokuese dhe përvoja transformative nëpërmjet artit të tyre.

Si Amerikane-Shqipëtare me prejardhje nga në familje e persekutuar, Kristalja ka ardhur me idenë për një platformë online si një rrugë për të pruar historinë e familjes saj, së bashku me historitë e shumë të tjerëve, për të ndriçuar gjeneratën e re. Stër-gjyshja e saj dhe kusherit janë inspirimi për Edhe Muret Kanë Veshë. Ky projekt është me pasion, dhe një kontribut për komunitetin e saj, si një rrugë për të edukuar gjeneratat e ardhëshme për të kaluarën e afërt të Shqipërisë dhe vështirësitë e të moshuarve dhe paraardhësve të tyre. Të gjitha dëshmitë dhe tregimet janë hulumtuar dhe kuruar nga Kristalja.

Pas marjes së Bachelorit në Gazetari dhe Studimet Ndërkombëtare në Universitetin Wayne State University, Detroit, Michigan, Kristalja ka vazhduar të punoj si korrespodente për The Detroit Free Press, nga 2008 deri në 2010. Në vitin 2012, ajo vazhdoi studimet e magjistraturës në Diplomaci me specializim në Ekonomik dhe Siguri, nga shkolla e Oriental and African Studies Londër, Britani e Madhe. Ajo momentalisht është duke punuar në një libër e cila do të jetë një vazhdimësi e “ Edhe Muret Kanë Veshë”, me ndihmën e AUTORITETIT PËR INFORMIMIN MBI DOKUMENTET E ISH-SIGURIMIT TË SHTETIT.

 

Alketa Xhafa Mripa është artiste dhe aktiviste konceptuale me bazë në Londër, arti i së cilës trajton çështje të tilla si historia, kujtesa dhe marrëdhëniet gjinore, përmes instalimit të mediave të përziera, pikturës dhe fotografisë. Puna e saj është e ekspozuar gjerësisht dhe mund të shihet në Muzeun e Chaville në Paris e gjithashtu në muzeume të tjera në Firence, Beograd, Prishtinë, Lisbonë, Berlin dhe Londër. Alketa është një lajmëtare e guximshme për artin aktivist, një avokate e apasionuar e të drejtave të njeriut. Duke fuqizuar gratë që jetojnë në shoqëri shtypëse, ajo ndan me botën një përgjigje të thellë emocionale ndaj realitetit në të cilin ajo ekziston.

Pasi kaloi fëmijërinë e saj në Kosovë ku mbaroi arsimin fillor dhe të mesëm, Alketa shkoi në Londër në vitin 1997 për të studiuar Artet e Bukura në Central Saint Martins, përpara se të studionte Historinë e Artit në Tate Modern, Londër. Që atëherë ajo ka shfaqur punën e saj multidimensionale në ekspozita në të gjithë Europën, duke përfshirë Berlinin, Londrën, Italinë, Portugalinë dhe në vendin e saj, në Kosovë, ku ajo fitoi njohje më të gjerë për instalimin e saj artistik “Mendoj per ty”.

Alketa ka folur për “Përfundimin e Varfërisë” përmes Artit në UNDP në Kosovë, TED X Prishtina, TED X Tirana, do të jetë një nga përfaqësueset e UN Ëomen në Mbretërinë e Bashkuar dhe një ndër folëset në konferencën HeForShe, mars 2018.  Ajo është një folëse shumë e kërkuar në universitete në të gjithë Evropën.